------------------------------------------------------------------------------
Hukuk
Bu bölümümüzde
bir cok kanun'a ve makaleye erisebilirsiniz.
Kredi
Kartı Aidatlarının Geri Ödenmesi
Kamuoyu Duyurusu
5 Şubat 2007
Kredi Kartı Üyelik Aidatına İlişkin
Yasal Düzenlemeler
1) Genel olarak:
Kredi kartı, kart hamilinin kartı kullanmak üzere bankadan talepte
bulunması sonucunda bankanın kart hamilini kendi kart sistemine
üyeliğe kabul etmesiyle başlayan ve uzun süreli devam eden bir kredi
ilişkisini ifade etmektedir.
Kredi kartı üyelik aidatı, kartın talebi ile başlayıp kullanım
süresi boyunca devam eden ve banka tarafından karşılanan operasyonel
faaliyetler ve çeşitli hizmetlerin bedeli olarak kart hamiline
yansıtılan üyelik bedelidir.
Bankalar, kart basımlarını kendi bünyelerinde veya belirli birkaç
firmadan hizmet alarak sağlamaktadırlar. Yurtdışından temin edilen
kartların plastiklerinin ve üzerlerindeki çiplerin maliyetlerinin
dışında, kartın üzerine ve çiplerine kart sahibine ilişkin bazı
bilgilerin yazılması sürecini oluşturan baskı süreci için de bir
bedel ödenmektedir.
Her bir kredi kartının basım maliyetinin yanı sıra, yazılım,
matbuat, kargo vb. çeşitli operasyonel maliyetleri bulunmaktadır.
Bankalar, her bir kredi kartı için her ay hesap özeti üreterek
müşterilerin adreslerine ulaştırmakta, muhtelif risklere karşı
sigorta primleri ödemekte, uluslar arası kuruluşlara bir bedel
ödemekte ve müşteri hizmetlerini sağlamak için yedi gün 24 saat
personel çalıştırmaktadır.
Bankalar, kredi kartı üyelik aidatı olarak yaptıkları bu ve benzeri
masrafların karşılığını almakta, kredi kartı verilmekle müşteriye
açılmış olan gayrinakdi kredi ile ilgili komisyon hizmet geliri
almamaktadırlar.
Aşağıda belirtilen yasal düzenlemeler kapsamında bankaların
operasyonel maliyetlerini kart talebinde bulunan müşteriye
yansıtmasında hukuki bir sakınca bulunmamaktadır.
2) Hukuki düzenlemeler:
a) 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu
Bankalar, Türk Ticaret Kanununun 12'nci maddesine göre faaliyette
bulunan ticarethanelerdir. Kanun’un 11'inci maddesine göre,
ticarethane veya fabrika yahut ticari şekilde işletilen diğer
müesseseler ticari işletme sayılmaktadır. 14'üncü maddeye göre de,
bir ticari işletmeyi kısmen dahi kendi adına işleten kimseye "tacir"
denmektedir. Kanun’un bu açık tanımından bankaların tacir olduğu
sonucu çıkmaktadır. Kanun’un "Ücret isteme hakkı" başlıklı 22'nci
maddesinde, “Tacir olan veya olmayan bir kimseye, ticari
işletmesiyle ilgili bir iş veya hizmet görmüş olan tacir, münasip
bir ücret isteyebilir” hükmü bulunmaktadır. Bankalar müşterilerine
kredi kartı vermekle müşterilerine hizmet sunmaktadırlar. Çünkü
kredi kartı sahibi, elindeki kredi kartı ile üçüncü şahıslardan mal
ve hizmet almakta, aldığı bu mal ve hizmetin bedelini yaklaşık 1 ay
sonra ödemekte, bankaca öngörülen sürede ödeme yapması halinde bu
geç ödeme nedeniyle faiz ödememektedir. Ayrıca müşteri bu kredi
kartını, nakit para olarak kullanabilmektedir. Bankalar
müşterilerine kredi kartı vermekle, müşterilerine güven ve itibar
kazandırmakta, kredi açmaktadırlar.
Bankaların Türk Ticaret Kanunu’na göre tacir olması nedeniyle
yukarıda belirtildiği şekilde ücret alma hakkı bulunmaktadır.
b) Bankacılık Kanunu
Bankacılık Kanunu’nun “Faiz oranları ile diğer menfaatler” başlıklı
144’üncü maddesi; “Bakanlar Kurulu, bankaların ödünç para verme
işlemleri ve mevduat kabulünde uygulanacak azami faiz oranlarını,
katılma hesaplarında kar ve zarara katılma oranlarını, özel cari
hesaplar dahil bu maddede belirtilen işlemlerde sağlanacak diğer
menfaatlerin nitelikleri ile azami miktar ya da oranlarını tespit
etmeye, bunları kısmen veya tamamen serbest bırakmaya yetkilidir.
Bakanlar Kurulu, bu yetkilerini Merkez Bankası' na devredebilir.”
hükmündedir.
aa) 16 Ekim 2006 tarih ve 2006/11188 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
Bankacılık Kanunu’nun sözü edilen 144’üncü maddesinden aldığı
yetkiye istinaden Bakanlar Kurulu tarafından 16 Ekim 2006 tarih ve
2006/11188 sayılı Kararı yayımlanmıştır. Resmi Gazete’nin 22 Kasım
2006 tarih ve 26354 sayılı nüshasında yayımlanan Karar’ın “Diğer
menfaatler” başlıklı 4’üncü maddesinde; bankaların kredi
işlemlerinde sağlayacakları faiz dışındaki diğer menfaatlerin ve
tahsil olunacak masrafların nitelikleri ile azami miktar ya da
oranları ve bunların kısmen veya tamamen serbest bırakılmasının
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yayımlanacak
tebliğlerle düzenlenmesi öngörülmüştür.
ab) 2006/1 Sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tebliği:
Bakanlar Kurulunun 2006/1118 Sayılı Kararı’nda öngörüldüğü üzere,
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından “Mevduat ve Kredi Faiz
Oranları ve Katılma Hesapları Kar ve Zarara Katılma Oranları ile
Kredi İşlemlerinde Faiz Dışında Sağlanacak Diğer Menfaatler Hakkında
2006/1 Sayılı Tebliğ yayımlanmıştır. Resmi Gazete’nin 9 Aralık 2006
tarih ve 26371 sayılı nüshasında yayımlanan 2006/1 Sayılı Tebliğ'in,
“Kredi faiz oranları ve sağlanacak diğer menfaatler” başlıklı 4’üncü
maddesinde; bankalar tarafından reeskont kaynaklı krediler
dışındaki kredilere uygulanacak faiz oranları ile faiz dışında
sağlanacak diğer menfaatlerin ve tahsil olunacak masrafların
nitelikleri ve sınırlarının serbestçe belirlenmesi öngörülmüştür.
c) Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu
Konuya ilişkin özel yasa niteliğindeki “Banka Kartları ve Kredi
Kartları Kanunu”nun “Sözleşme şartları” başlıklı 24’üncü
maddesinde, kart hamilinin yaptığı işlemler nedeniyle, sözleşmede
yer almayan faiz, komisyon veya masraf gibi adlar altında hiç bir
şekil ve surette ödeme talep edemez ve kart hamilinin hesabından
kesinti yapamaz hükmü bulunmaktadır.
d) 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
Kanun'da, kredi kartı üyelik aidatının alınmasını engelleyen bir
hüküm bulunmamaktadır.
e) Borçlar Kanunu
Kredi kartları sözleşme mukabilinde banka müşterilerine
verilmektedir. Borçlar Kanunu’nda mevcut olan sözleşme serbestisi
ilkesi içinde taraflar sözleşme hükümlerini belirleyebilmektedirler.
Genel olarak kredi kartlarına ilişkin sözleşmelerde kart ücreti veya
yıllık üyelik aidatı da dahil olmak üzere kart hamilinin borç ve
yükümlülükleri belirtilmektedir.
Saygılarımızla,
Türkiye Bankalar Birliği
Daha Bir cok makale ve Kanun 'a erismek icin
asagıdaki link'e
Tiklayiniz.
Önerilir