------------------------------------------------------------------------------
Yüce Önderimiz Gazi
Mustafa Kemal ATATURK
Bu bölümümüzde Yüce
Önderimiz Gazi Mustafa Kemal ATATURK hakkında bilgilere
ulasabilirsiniz. Atatürk un hayatı , eserleri , sözleri , ailesi ,
resimleri ve daha onlarca baslık altında ATA mızı anlatan paylasımlara
ulasabilirsiniz.
Who is Mustafa Kemal
Atatürk - Atatürk Kimdir - Atatürk Biyografisi
AİLESİ
Mustafa Kemal Atatürk 1881 yilinda Selânik'te Kocakasim Mahallesi,
Islâhhâne Caddesi'ndeki üç katli pembe evde dogdu. Babasi Ali Riza
Efendi, annesi Zübeyde Hanim'dir. Baba tarafindan dedesi Hafiz Ahmet
Efendi XIV-XV. yüzyillarda Konya ve Aydin'dan Makedonya'ya
yerlestirilmis Kocacik Yörüklerindendir. Annesi Zübeyde Hanim ise
Selânik yakinlarindaki Langaza kasabasina yerlesmis eski bir Türk
ailesinin kizidir. Milis subayligi, evkaf katipligi ve kereste
ticareti yapan Ali Riza Efendi, 1871 yilinda Zübeyde Hanim'la
evlendi. Atatürk'ün bes kardesinden dördü küçük yaslarda öldü,
sadece Makbule (Atadan) 1956 yilina degin yasadi.
GENÇLİGİ - EGİTİM YİLLARİ
Küçük Mustafa ögrenim çagina gelince Hafiz Mehmet Efendi'nin mahalle
mektebinde ögrenime basladi, sonra babasinin istegiyle Semsi Efendi
Mektebi'ne geçti. Bu sirada babasini kaybetti (1888). Bir süre Rapla
Çiftligi'nde dayisinin yaninda kaldiktan sonra Selânik'e dönüp
okulunu bitirdi. Selânik Mülkiye Rüstiyesi'ne kaydoldu. Kisa bir
süre sonra 1893 yilinda Askeri Rüstiye'ye girdi. Bu okulda Matematik
ögretmeni Mustafa Bey adina "Kemal" i ilave etti. 1896-1899
yillarinda Manastir Askeri Idâdi'sini bitirip, Istanbul'da Harp
Okulunda ögrenime basladi. 1902 yilinda tegmen rütbesiyle mezun
oldu., Harp Akademisi'ne devam etti. 11 Ocak 1905'te yüzbasi
rütbesiyle Akademi'yi tamamladi. 1905-1907 yillari arasinda Sam'da
5. Ordu emrinde görev yapti. 1907'de Kolagasi (Kidemli Yüzbasi)
oldu. Manastir'a III. Ordu'ya atandi. 19 Nisan 1909'da Istanbul'a
giren Hareket Ordusu'nda Kurmay baskani olarak görev aldi. 1910
yilinda Fransa'ya gönderildi. Picardie Manevralari'na katildi. 1911
yilinda Istanbul'da Genel Kurmay Baskanligi emrinde çalismaya
basladi.
ORDU YILLARİ VE ZAFERLERİ
1911 yilinda Italyanlarin Trablusgarp'a hücumu ile baslayan savasta,
Mustafa Kemal bir grup arkadasiyla birlikte Tobruk ve Derne
bölgesinde görev aldi. 22 Aralik 1911'de Italyanlara karsi Tobruk
Savasini kazandi. 6 Mart 1912'de Derne Komutanligina getirildi.
Ekim 1912'de Balkan Savasi baslayinca Mustafa Kemal Gelibolu ve
Bolayir'daki birliklerle savasa katildi. Dimetoka ve Edirne'nin geri
alinisinda büyük hizmetleri görüldü. 1913 yilinda Sofya
Atesemiliterligine atandi. Bu görevde iken 1914 yilinda yarbayliga
yükseldi. Atesemiliterlik görevi Ocak 1915'te sona erdi. Bu sirada
I. Dünya Savasi baslamis, Osmanli Imparatorlugu savasa girmek
zorunda kalmisti. Mustafa Kemal 19. Tümeni kurmak üzere Tekirdag'da
görevlendirildi.
1914 yilinda baslayan I. Dünya Savasi'nda, Mustafa Kemal
Çanakkale'de bir kahramanlik destani yazip Itilaf Devletlerine
"Çanakkale geçilmez! " dedirtti. 18 Mart 1915'te Çanakkale Bogazini
geçmeye kalkan Ingiliz ve Fransiz donanmasi agir kayiplar verince
Gelibolu Yarimadasi'na asker çikarmaya karar verdiler. 25 Nisan
1915'te Ariburnu'na çikan düsman kuvvetlerini, Mustafa Kemal'in
komuta ettigi 19. Tümen Conkbayiri'nda durdurdu. Mustafa Kemal, bu
basari üzerine albayliga yükseldi. Ingilizler 6-7 Agustos 1915'te
Ariburnu'nda tekrar taarruza geçti. Anafartalar Grubu Komutani
Mustafa Kemal 9-10 Agustos'ta Anafartalar Zaferini kazandi. Bu
zaferi 17 Agustos'ta Kireçtepe, 21 Agustos'ta II. Anafartalar
zaferleri takip etti. Çanakkale Savaslarinda yaklasik 253.000 sehit
veren Türk ulusu onurunu Itilaf Devletlerine karsi korumasini
bilmistir. Mustafa Kemal'in askerlerine "Ben size taarruzu
emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum!" emri cephenin kaderini
degistirmistir.
Mustafa Kemal Çanakkale Savaslari'dan sonra 1916'da Edirne ve
Diyarbakir'da görev aldi. 1 Nisan 1916'da tümgenerallige yükseldi.
Rus kuvvetleriyle savasarak Mus ve Bitlis'in geri alinmasini sagladi.
Sam ve Halep'teki kisa süreli görevlerinden sonra 1917'de Istanbul'a
geldi. Velihat Vahidettin Efendi'yle Almanya'ya giderek cephede
incelemelerde bulundu. Bu seyehatten sonra hastalandi. Viyana ve
Karisbad'a giderek tedavi oldu. 15 Agustos 1918'de Halep'e 7. Ordu
Komutani olarak döndü. Bu cephede Ingiliz kuvvetlerine karsi
basarili savunma savaslari yapti. Mondros Mütarekesi'nin
imzalanmasindan bir gün sonra, 31 Ekim 1918'de Yildirim Ordulari
Grubu Komutanligina getirildi. Bu ordunun kaldirilmasi üzerine 13
Kasim 1918'de Istanbul'a gelip Harbiye Nezâreti'nde (Bakanliginda)
göreve basladi.
Mondros Mütarekesi'nden sonra Itilaf Devletleri'nin Osmanli
ordularini isgale baslamalari üzerine; Mustafa Kemal 9. Ordu
Müfettisi olarak 19 Mayis 1919'da Samsun'a çikti. 22 Haziran 1919'da
Amasya'da yayimladigi genelgeyle "Milletin istiklâlini yine milletin
azim ve kararinin kurtaracagini " ilan edip Sivas Kongresi'ni
toplantiya çagirdi.
23 Temmuz - 7 Agustos 1919 tarihleri arasinda Erzurum, 4 - 11 Eylül
1919 tarihleri arasinda da Sivas Kongresi'ni toplayarak vatanin
kurtulusu için izlenecek yolun belirlenmesini sagladi. 27 Aralik
1919'da Ankara'da heyecanla karsilandi. 23 Nisan 1920'de Türkiye
Büyük Millet Meclisi'nin açilmasiyla Türkiye Cumhuriyeti'nin
kurulmasi yolunda önemli bir adim atilmis oldu. Meclis ve Hükümet
Baskanligina Mustafa Kemal seçildi Türkiye Büyük Millet Meclisi,
Kurtulus Savasi'nin basariyla sonuçlanmasi için gerekli yasalari
kabul edip uygulamaya basladi.
Türk Kurtulus Savasi 15 Mayis 1919'da Yunanlilarin Izmir'I isgali
sirasinda düsmana ilk kursunun atilmasiyla basladi. 10 Agustos 1920
tarihinde Sevr Antlasmasi'ni imzalayarak aralarinda Osmanli
Imparatorlugu'nu paylasan I. Dünya Savasi'nin galip devletlerine
karsi önce Kuvâ-yi Milliye adi verilen milis kuvvetleriyle savasildi.
Türkiye Büyük Millet Meclisi düzenli orduyu kurdu, Kuvâ-yi Milliye -
ordu bütünlesmesini saglayarak savasi zaferle sonuçlandirdi.
Mustafa Kemal yönetimindeki Türk Kurtulus Savasinin önemli asamalari
sunlardir:
-Sarikamis (20 Eylül 1920), Kars (30 Ekim 1920) ve Gümrü'nün (7
Kasim 1920) kurtarilisi.
-Çukurova, Gazi Antep, Kahraman Maras Sanli Urfa savunmalari (1919-
1921)
-I. Inönü Zaferi (6 -10 Ocak 1921)
-II. Inönü Zaferi (23 Mart-1 Nisan 1921)
-Sakarya Zaferi (23 Agustos-13 Eylül 1921)
-Büyük Taarruz, Baskomutan Meydan Muhaberesi ve Büyük Zafer (26
Agustos 9 Eylül 1922)
Sakarya Zaferinden sonra 19 Eylül 1921'de Türkiye Büyük Millet
Meclisi Mustafa Kemal'e Maresal rütbesi ve Gazi unvanini verdi.
Kurtulus Savasi, 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlasmasi'yla
sonuçlandi. Böylece Sevr Antlasmasi'yla paramparça edilen, Türklere
5-6 il büyüklügünde vatan birakilan Türkiye topraklari üzerinde
ulusal birlige dayali yeni Türk devletinin kurulmasi için hiçbir
engel kalmadi.
23 Nisan 1920'de Ankara'da TBMM'nin açilmasiyla Türkiye
Cumhuriyeti'nin kurulusu müjdelenmistir. Meclisin Türk Kurtulus
Savasi'ni basariyla yönetmesi, yeni Türk devletinin kurulusunu
hizlandirdi. 1 Kasim 1922'de hilâfet ve saltanat birbirinden ayrildi,
saltanat kaldirildi. Böylece Osmanli Imparatorlugu'yla yönetim
baglari koparildi. 13 Ekim 1923'te Cumhuriyet idaresi kabul edildi,
Atatürk oybirligiyle ilk cumhurbaskani seçildi. 30 Ekim 1923 günü
Ismet Inönü tarafindan Cumhuriyet'in ilk hükümeti kuruldu. Türkiye
Cumhuriyeti, "Egemenlik kayitsiz sartsiz milletindir" ve "Yurtta
baris cihanda baris" temelleri üzerinde yükselmeye basladi.
ATATÜRK DEVRİMLERİ
Atatürk Türkiye'yi "Çagdas uygarlik düzeyine çikarmak" amaciyla bir
dizi devrim yapti. Bu devrimleri bes baslik altinda toplayabiliriz:
1. Siyasal Devrimler:
-Saltanatin Kaldirilmasi (1Kasim 1922)
-Cumhuriyetin Ilani (29 Ekim 1923)
-Halifeligin Kaldirilmasi (3 Mart 1924)
2. Toplumsal Devrimler:
-Kadinlara erkeklerle esit haklar verilmesi (1926-1934)
-Sapka ve kiyafet devrimi (25 Kasim 1925)
-Tekke zâviye ve türbelerin kapatilmasi (30 Kasim 1925)
-Soyadi kanunu ( 21 Haziran 1934)
-Lâkap ve unvanlarin kaldirilmasi (26 Kasim 1934)
-Uluslararasi saat, takvim ve uzunluk ölçülerin kabulü(1925-1931)
3. Hukuk Devrimi :
-Mecellenin kaldirilmasi (1924-1937)
-Türk Medeni Kanunu ve diger kanunlarin çikarilarak laik hukuk
düzenine geçilmesi (1924-1937)
4. Egitim ve Kültür Alanindaki Devrimler:
-Ögretimin birlestirilmesi (3 Mart 1924)
-Yeni Türk harflerinin kabulü (1 Kasim 1928)
-Türk Dil ve Tarih Kurumlarinin kurulmasi (1931-1932)
-Üniversite ögreniminin düzenlenmesi (31 Mayis 1933)
-Güzel sanatlarda yenilikler
5. Ekonomi Alaninda Devrimler:
-Asârin kaldirilmasi
-Çiftçinin özendirilmesi
-Örnek çiftliklerin kurulmasi
-Sanayiyi Tesvik Kanunu'nun çikarilarak sanayi kuruluslarinin
kurulmasi
-I. ve II. Kalkinma Planlari'nin (1933-1937) uygulamaya konulmasi,
yurdun yeni yollarla donatilmasi
Soyadi Kanunu geregince, 24 Kasim 1934'de TBMM'nce Mustafa Kemal'e
"Atatürk" soyadi verildi.
Atatürk, 24 Nisan 1920 ve 13 Agustos 1923 tarihlerinde TBMM
Baskanligina seçildi. Bu baskanlik görevi, Devlet-Hükümet Baskanligi
düzeyindeydi. 29 Ekim 1923 yilinda Cumhuriyet ilan edildi ve Atatürk
ilk cumhurbaskani seçildi. Anayasa geregince dört yilda bir
cumhurbaskanligi seçimleri yenilendi. 1927,1931, 1935 yillarinda
TBMM Atatürk'ü yeniden cumhurbaskanligina seçti.
Atatürk sik sik yurt gezilerine çikarak devlet çalismalarini yerinde
denetledi. Ilgililere aksayan yönlerle ilgili emirler verdi.
Cumhurbaskani sifatiyla Türkiye'yi ziyaret eden yabanci ülke devlet
baskanlarini, basbakanlarini, bakanlarini komutanlarini agirladi.
15-20 Ekim 1927 tarihinde Kurtulus Savasi'ni ve Cumhuriyet'in
kurulusunu anlatan büyük nutkunu, 29 Ekim 1933 tarihinde de 10. Yil
Nutku'nu okudu.
ATATÜRK...
Atatürk özel yasaminda sadelik içinde yasadi. 29 Ocak 1923'de Latife
Hanimla evlendi. Birçok yurt gezisine birlikte çiktilar. Bu evlilik
5 Agustos 1925 tarihine dek sürdü. Çocuklari çok seven Atatürk Afet
(Inan), Sabiha (Gökçen), Fikriye, Ülkü, Nebile, Rukiye, Zehra adli
kizlari ve Mustafa adli çobani manevi evlat edindi. Abdurrahim ve
Ihsan adli çocuklari himayesine aldi. Yasayanlarina iyi bir gelecek
hazirladi.
1937 yilinda çiftliklerini hazineye, bir kisim tasinmazlarini da
Ankara ve Bursa Belediyelerine bagisladi. Mirasindan kizkardesine,
manevi evlatlarina, Türk Dil ve Tarih Kurumlarina pay ayirdi. Kitap
okumayi, müzik dinlemeyi, dans etmeyi, ata binmeyi ve yüzmeyi çok
severdi. Zeybek oyunlarina, gürese, Rumeli türkülerine asiri ilgisi
vardi. Tavla ve bilardo oynamaktan büyük keyif alirdi. Sakarya adli
atiyla, köpegi Fox'a çok deger verirdi. Zengin bir kitaplik
olusturmustu. Aksam yemeklerine devlet ve bilim adamlarini,
sanatçilari davet eder, ülkenin sorunlarini tartisirdi. Temiz ve
düzenli giyinmeye özen gösterirdi. Dogayi çok severdi. Sik sik
Atatürk Orman Çiftligi'ne gider, çalismalara bizzat katilirdi.
Fransizca ve Almanca biliyordu. 10 Kasim 1938 saat 9.05'te
yakalandigi siroz hastaligindan kurtulamayarak Istanbul'da
Dolmabahçe Sarayi'nda hayata gözlerini yumdu. Cenazesi 21 Kasim 1938
günü törenle geçici istirahatgâhi olan Ankara Etnografya Müzesi'nde
topraga verildi. Anitkabir yapildiktan sonra nâsi görkemli bir
törenle 10 Kasim 1953 günü ebedi istirahatgâhina gömüldü.
Yüce önderimiz Hakkında daha fazla döküman edinmek icin
aşagıdaki link e tıklayınız
Tiklayiniz.
Önerilir